*   Informacje o kasztanowcach

 

 Kasztanowiec (Aesculus L.) to drzewo należące do rodziny kasztanowcowatych (Hippocastanaceae). Obejmuje ok. 25 gatunków pochodzących z południowo-wschodniej Europy, Ameryki Północnej oraz Azji wschodniej.

W Polsce mamy ponad 500 tys. kasztanowców, które zagrożone są wymarciem w wyniku działania szrotówka kasztanowcowiaczka. W związku z tym, że szkodnik atakuje przede wszystkim liście kasztanowca zwyczajnego/kasztanowca białego (Aesculus hippocastanum), to właśnie ten gatunek chcielibyśmy dokładniej opisać. 

Systematyka

 

 Gatunek kasztanowiec zwyczajny to drzewo pochodzące z Półwyspu Bałkańskiego.

 1. domena jądrowce 7. klasa rosopsida 
 2. królestworośliny  8.podklasa różowe
 3. podkrólestwonaczyniowe  9. nadrząd rutopodobne
 4. nadgromadanasienne  10. rząd mydleńcowate
 5. gromadaokrytonasienne  11. rodzina kasztanowcowate
 6. podgromadamagnoliophytina  12. rodzaj kasztanowiec


Charakterystyka

 

 Najwyższe spośród kasztanowców obserwują ziemię z ponad  30 metrów wysokości. Najstarsze dożywają 200 lat.
Korony mają iście królewskie - gęste, zaokrąglone, wydłużone lub do 20 metrów rozłożyste, z dużymi, ciemnozielonymi liśćmi, złożonymi z pięciu-siedmiu siedzących, odwrotnie jajowatych, klinowatych listków o długości do 25 centymetrów.

Duże, ciemno­brązowe pąki, pokryte błyszczącą balsamiczną substancją, lepią się na wiosnę. Młode, grube pędy oraz liście i kwiatostany pokrywa wełniste, rdzawe futerko. Dojrzałe są nagie, ciemnobrunatne do ciemnoszarych. Owoce, nazywane kasztanami, zamknięte są w zielonej, kolczastej torebce o średnicy do 6 cm.

 Konary odstają poziomo lub wznoszą się ku niebu.
Dolne gałęzie, zwłaszcza samotnie rosnących starzejących się drzew, zwieszają się aż do ziemi. Masywny pień, osiągający do półtora metra średnicy, chroni szara lub ciemnobrunatna kora. Pnie starych drzew często próchnieją od wewnątrz. Stają się dziuplaste. Można wtedy zauważyć „brody” korzeni przybyszowych przerastających próchno. Silne, płaskie, rozległe, nierzadko sięgające daleko poza obręb korony korzenie są wytrzymałe. Dobrze radzą sobie z ubogą glebą.

Pochodzenie

Do Polski kasztanowce zostały sprowadzone z rejonów górskich Półwyspu Bałkańskiego ponad 400 lat temu, prawdopodobnie za sprawą króla Jana III Sobieskiego lub Stefana Batorego. Stały się ulubionym drzewem parkowym, chętnie sadzonym przy kościołach, w pałacowych ogrodach i miejskich parkach. W XVII wieku budowa - z właściwym dla baroku rozmachem i przepychem - nowych pałaców i dworów przyczyniła się do rozpowszechnienia kasztanowca w naszym kraju. Drzewo chętnie sadzono w przebudowywanych lub zakładanych przy rezydencjach parkach, ponieważ kojarzyło się ono ze zbytkiem i wystawnością. Walory estetyczne kasztanowców, utrzymujące się przez cały okres wegetacji, zadecydowały o ich popularności. W XVIII wieku kasztanowce zaczęto również sadzić w miastach przy głównych alejach, na bulwarach i promenadach, wzbogacając architekturę polskiego krajobrazu.

Kasztanowiec jako kalendarz pór roku                       

Kasztanowiec to kompas do określania pór roku. Listnienie drzew uważa się za oznakę nadchodzącej wiosny (przedwiośnie). Kwitnienie wskazuje na wiosnę w pełni, dojrzewanie owoców na wczesną jesień, zaś zmiana barwy liści oznacza koniec jesieni.

Kasztanowiec leczy

Poza walorami dekoracyjnymi kasztanowiec od wielu setek lat stosowany jest w praktykach leczniczych. Dawniej napary z kory stosowano jako lek antyseptyczny do przemywania ran oraz obniżenia wysokiej gorączki. Zawarte w niedojrzałych owocach (Semen Hippocastani) glikozydy służą dziś do produkcji środków pobudzających krążenie krwi oraz wzmacniają ściany naczyń krwionośnych. Zapobiegają skurczom i stanom zapalnym. Stosuje się je również do produkcji środków wykrztuśnych  W Polsce owoce kasztanowca od lat są wykorzystywane przy leczeniu reumatyzmu. Ponadto:

  • przemysł chemiczny destyluje z kasztanów składniki do środków piorących, gaśniczych oraz klejów
  • kosmetyka wykorzystuje je jako składnik kremów (w tym kremów do golenia) i szamponów
  • poza tym owoce kasztanowca stanowią karmę dla zwierzyny.

Kasztanowiec symbolem matur

Kasztanowiec biały jest symbolem nadchodzących matur. Chroni mieszkańców miast przed prażącym słońcem w lecie i przed deszczem w pochmurne, jesienne dni.